1.102 Το φίδι του Λώρενς

Κάποιος Άλλος Ήρθε Πρώτος

Ένα φίδι ήρθε στη στέρνα μου

 

Μία καυτή μέρα του Ιούλη,

Να πιει νερό.

 

Κατέβηκα τα σκαλοπάτια με τη στάμνα μου

Στις βαθιές, μυστηριακές, ευωδιαστές σκιές της μεγάλης χαρουπιάς

Μα στάθηκα, περίμενα, κάποιος άλλος ήρθε πρώτος στη στέρνα.

 

Κατέβηκε από μια ρωγμή των τοιχωμάτων στο μισοσκόταδο

Σύρθηκε, με μαλακή κοιλιά και σκουρόχρυση ράχη, πάνω στην πέτρα του χείλους,

Κι ακούμπησε τα σαγόνια του στην πέτρα του πάτου,

Εκεί που η βρύση έσταζε και καθάριζε τη θολούρα του νερού,

Ήπιε απαλά, ρούφηξε το νερό μέσα στο μακρύ κορμί του,

Χωρίς κανένα θόρυβο.

 

Κάποιος άλλος ήρθε πρώτος στη στέρνα.

Κι εγώ δεύτερος, στην ουρά να περιμένω.

 

Σήκωσε το κεφάλι του, όπως τα μοσχάρια,

Με κοίταξε θολά, όπως τα μοσχάρια σαν πίνουν νερό,

Έπαιξε τη διχαλωτή του γλώσσα, αναλογίστηκε μια στιγμή,

Έσκυψε και ήπιε λίγο ακόμα,

Με το καφέ της γης, με το χρυσό της γης, γεννημένο απ’ τα καυτά σπλάχνα της γης

Μια μέρα του Ιούλη στη Σικελία, με την Αίτνα να καπνίζει.

 

Χρόνια εκπαίδευσης μίλησαν μέσα μου και είπαν

Σκότωσέ τον,

Φίδια της Σικελίας – τα μαύρα είναι άκακα, τα χρυσαφιά είναι φαρμακερά.

 

Και συνέχισε η φωνή, Αν ήσουν άντρας

Θα ‘παιρνες τώρα ένα ραβδί και θα του τσάκιζες τη ράχη.

 

Μα ήταν τόσο όμορφος,

Κι εγώ τυχερός που μου ‘ρθε σαν αθόρυβος καλεσμένος

Να πιει νερό απ’ τη στέρνα μου και να γυρίσει ήσυχος, ειρηνικός, αξιοπρεπής,

Μέσ’ στα καυτά σπλάχνα της γης.

 

Δεν τόλμησα να τον σκοτώσω – ήταν από δειλία;

Και πόσο ήθελα να του μιλήσω – από διαστροφή;

Ένιωσα τόσο τιμημένος – από ταπεινότητα; Μα πόσο τιμημένος ένιωσα…

 

Και είπαν οι φωνές:

Αν δεν φοβόσουν, θα τον σκότωνες!

 

Και ναι, ένιωθα φόβο, πολύ φόβο, μα ακόμα πιο πολύ

Ένιωθα την τιμή που μου ‘κανε,

Που μου ‘ρθε επισκέπτης από τις μαύρες πύλες της μυστικής γης.

 

Ήπιε αρκετά

Και σήκωσε το κεφάλι του σαν ονειροπαρμένος, σαν μεθυσμένος,

Έπαιξε τη μαύρη γλώσσα του, διχάλα νύχτας στον αέρα,

Σαν για να γλύψει τα χείλη του,

Κοίταξε τριγύρω, θεός με άδειο βλέμμα,

Και γύρισε αργά το κεφάλι του,

Κι αργά, πολύ αργά, σαν βαθιά ονειροπαρμένος,

Τράβηξε κουλουριαστά το δρόμο του,

Άρχισε να σκαρφαλώνει στο τοίχωμα της στέρνας.

 

Κι όταν το κεφάλι του έσβησε μέσα σ’ εκείνη τη φοβερή ρωγμή,

Κι όταν η ράχη του άρχισε να εξαφανίζεται αργά,

Κάτι σαν τρόμος, σαν διαμαρτυρία με κατέλαβε,

Να μη χαθεί σ’ εκείνη τη αποτρόπαια ρωγμή,

Να μην ξεφύγει μέσα στη χθόνια μαυρίλα.

 

Άφησα τη στάμνα μου, κοίταξα γύρω,

Σήκωσα ένα στραβό ξύλο

Και το πέταξα μέσα στη στέρνα.

 

Δεν τον χτύπησα, νομίζω,

Όμως ξαφνικά συσπάστηκε η ουρά του

Συσπάστηκε με μια βιασύνη όλο αναξιοπρέπεια.

 

Τινάχτηκε σαν αστραπή και χάθηκε

Μέσα στη σκοτεινή ρωγμή της γης, στο τοίχωμα της στέρνας,

Που απέμεινα να κοιτώ συνεπαρμένος, μέσα στην ησυχία του μεσημεριού.

 

Κι αμέσως το μετάνιωσα.

Τι ευτελής, χυδαία πράξη όλο κακία!

Κατάρα σε μένα και σ’ όλα τα χρόνια της εκπαίδευσής μου.

 

Πήγα, από διεστραμμένο καπρίτσιο, να σκοτώσω κάτι αγνό

Πόσο θα ‘θελα να ξαναρχόταν, το φίδι μου…

 

Γιατί σαν βασιλιάς μου φάνηκε,

Σαν αστεφάνωτος βασιλιάς, εξόριστος στον κάτω κόσμο,

Έτοιμος να αναλάβει και πάλι το βασίλειό του.

 

Να πώς έχασα την ευκαιρία που μου έδωσε ένας από τους άρχοντες

Της ζωής.

Να πώς μου απέμεινε κάτι να εξιλεωθώ:

Η μικροπρέπειά μου.

 

Taormina, 1923

_______________________

σχολιο που ειχα κανει εδω στο σχετικό ποστ του Ηλία και το μεταφερω για να το θυμαμαι καπου καπου: «Η δουλεια της ποιησης (και συνεπως του ποιητη) ειναι να σιαχνει εικονες με λεξεις. Εικονες, μεσα στις οποιες μπορει ο αναγνωστης να αναγνωρισει κατι απο τον εαυτο του, το περιβαλλον του, κλπ, αλλα όχι εικονες απλοϊκα δοσμενες σαν δελτιο καιρου ή άλλο δελτίο -ειδησεων, διατροφης, κλπ.

Δηλαδή, εικονες που θα "ψάξει και θα ψαχτεί" ώστε να τις αναγνωρίσει. 

 

Οι εικονες του αναγνωστη δεν ειναι απαραιτητο να συμφωνουν με τις εικονες που ειχε ο ποιητης στο μυαλο του και τις εβαλε μέσω λεξεων στο χαρτι -ή οπουδήποτε αλλου.

 

Ετσι, μεγαλυτερη αξια δινεται σε ενα ποιημα που οι εικονες του ειναι δυσδιακριτες ή/και υπαρχει δυνατοτητα ανεύρεσης αενάως νέων εικονων, πρέπει να σπας το κεφαλι σου δλδ να βρεις τι ειχε στο νου του ο καθε ποέτας όταν εγραφε αυτο ή εκεινο, κλπ κλπ. 

 

Επειτα, καθενα αναγνωστη ποιησης "αγγιζει" ενα έργο που του λέει κάτι, του αναμοχλεύει συναισθηματα μέσω των εικονων που του δίνει την ευκαιρία να σχηματίσει ή να ανακαλύψει *ο ίδιος ο αναγνωστης, χωρις τη βούληση του ποιητή* κρυμμένες μέσα στον εγκέφαλό του. Ο ποιητής μπορεί να μην είχε τις ιδιες εικονες στο μυαλο του οταν έγραφε το συγκεκριμενο ποιημα, μπορει να μην ειχε καν εικονες, και το αν "άγγιξε" ευαισθητες χορδες του αναγνωστη οφείλεται αποκλειστικα στον εγκεφαλο του αναγνωστη. 

 

Το φίδι του Λώρενς μπορει καλλιστα να σιαχτηκε τη στιγμη που ο ποιητης ειδε ενα φιδακι να περνα!!!

Οι στιχοι όμως γραφτηκαν με τετοιο τροπο ωστε να δινουν την ευκαιρια/δυνατοτητα στον αναγνωστη να σχηματισει όποια εικονα (ή περισσοτερες απο μια) ήθελε με το μυαλό του -και να την αποδιδει κατοπιν στο Λωρενς.

-->> Οθεν, το ζητουμενο ειναι ο τροπος, ο τόπος και η χρονικη συγκυρια. Τι λες;»

 

1.034 περί ποίησης (2)

ανασύρω απο 22 Ιουλίου 2010 
//ο Elias αποκαλύπτει τη συνέχεια της συνέντευξης της Κ. Δημουλά: 

Εκείνη τη στιγμή σταμάτησαν το recorder κι έκαναν ένα διάλειμμα. Κατά λάθος όμως μέσα στις πορτοκαλάδες τους είχε πέσει ορός αλήθειας, οπότε το 2ο μέρος της συνέντευξης δε δημοσιεύτηκε ποτέ: 

- Συστήνεστε ως ποιήτρια; Έχετε και καρτούλες που γράφουν “Κική Δημουλά, Ποιήτρια”; 
- Βασικά, έχω μάθει να παίζω αυτό το παιχνίδι, να συνδυάζω μεταξύ τους λέξεις παράταιρες. Ένα τρικ είναι, μια ικανότητα που καλλιεργείται, όπως άλλοι ξέρουν να λύνουν σταυρόλεξα ή sudoku. 
- Και τι εννοείτε όταν λέτε ότι η ποίησή σας λειτουργεί ως αόρατη κάμερα; 
- Κοιτάξτε, επειδή η ποίησή μου αποπνέει δημοσιοϋπαλληλία, πτωμαΐνη, αδιέξοδα, αποπνέει κάτι από το τέλμα του “δε φοβάμαι τίποτα, δεν ελπίζω τίποτα, είμαι δημόσιος υπάλληλος”, αρέσκομαι να λέω ότι προσφέρω λυτρωτική λαλιά στις τυραννισμένες ψυχές. Είναι αλήθεια ότι δεν έχω να δώσω τίποτα το εξυψωτικό και το ελπιδοφόρο, κανένα μήνυμα, καμία λύτρωση, καμία ζωντάνια, καμία ματιά από ανεξερεύνητες χώρες, γι' αυτό και το παίζω αόρατη κάμερα. Καταγραφή και σχολιασμός των υπάρχοντων αδιεξόδων. Τριανταφυλλόπουλος στο πιο σοφιστικέ. 
- Κάθε χρόνο στην Παγκόσμια Μέρα Ποίησης, τα τραμ της Αθήνας προβάλλουν δικά σας ποιήματα. Το θεωρείτε αυτό σωστό για τους ταλαιπωρημένους επιβάτες; 
- Δούλεψα σκληρά να φτιάξω ένα όνομα. Δημόσιες σχέσεις, εμφανίσεις στην TV, γνωριμίες, τα πάντα όλα. Οξειδώθηκα μέσ' στη νοτιά των ανθρώπων. Στην αρχή, δεκτή στον κύκλο των διανοούμενων – ελιτίστικη ομάδα που δεν πληρώνει καλά – κατόπιν ήρθε η δόξα και η ιδιότητα της Ακαδημαϊκού (αυτά πληρώνουν), ας με λουστούν κι οι επιβάτες, τι να κάνουμε. Εξάλλου, στην Ελλάδα υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων: αυτοί που ταλαιπωριούνται κι αυτοί που βρήκαν τρόπο να βγάζουν χρήματα (και δόξα) από την ταλαιπώρια τους. Για παρηγοριά όμως κι επειδή ξέρω τι τραβάνε, έφτιαξα ένα ποίημα για τους επιβάτες του τραμ: 

ΤΟ ΤΡΑΜ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ 

Ο μέγας γαιοσκώληξ 
Το Μέσο Μαζοχιστικής Μεταφοράς 
Το έρπον απομεινάρι των Ολυμπιακών Αγώνων 
Έρχεται επιτέλους. 
Φάνηκε στη στροφή 
Μ' ανέμου πείσματα και ψιθυρίσματα. 
Μετά από μισή ώρα καθυστέρηση 
Έρχεται επιτέλους. 
Νάτο, νάτο, νάτο, πετιέται 
Νάτο πετιέται από ξαρχής, αντριεύει και θεριεύει.
________________ 
ΣΗΜ. Ειναι αληθεια οτι οι ηττοπαθεις δεν θα εβρισκαν καλυτερη εκπροσωπηση.
Αναρωτιεμαι ομως μηπως "χτιζει" την ηττοπαθεια την ιδια και οχι απλως "πανω στην ηττοπαθεια".//

1.033 συζήτηση περί ποίησης (1)

22 Ιουλίου 2018 επανάληψη: 

1. Αραγε, οι ηττοπαθεις θα εβρισκαν καλυτερη εκπροσωπηση απο την ποίηση της Κικής Δημουλά; 

2. Η ποιήτρια χτίζει πάνω στην ηττοπάθεια ή "χτίζει" (δημιουργει) την ίδια την ηττοπάθεια; 

Στ. Χατζ. 

Την προβοκατόρικη πολεμική σου για τη Δημουλά την βρίσκω πάντα ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη. Θίγεις όντως ένα σημαντικό της ελάττωμα, όχι από όλους διακριτό, που τη χτυπά στην καρδιά της ποίησής της. Προσωπικά πιστεύω ότι ορισμένα έργα της είναι αριστουργήματα όπως το Απροσδοκίες και το Κινούμενα σχέδια. Και γενικά, για να προβοκάρω τον προβοκάτορα κι εγώ, τη θεωρώ ποιήτρια πρώτης γραμμής. Το θέμα δεν είναι τι λέει. Το θέμα είναι πώς το λέει. Και η Δημουλά γράφει με καλή ποιότητα και έχει προσωπική υπογραφή, δεν χρησιμοποιεί φτηνά τα κλασικά αστικά σύμβολα του Υψηλού: "ήλιος, αγάπη, συννεφάκια, λουλουδάκια". Είναι γεγονός ότι ήταν ένα άτομο που δεν σήκωνε το τηλέφωνο από ντροπή και ήταν πίσω από τη σκιά του άντρα της. Αλλά μετά το θάνατό του, από τη συλλογή Χαίρε Ποτέ, έχουμε μια πρωτόγνωρη έκρηξη του σύμπαντος της αγάπης για το νεκρό. Ανέβηκε η ποιότητα της δουλειάς της γιατί απόκτησε θέμα. Υπάρχει επίσης ένας χιουμοριστικός σαρκασμός των συμβόλων και στιλιζαρισμένων φράσεων που τον βρίσκω πολύ γενναίο, είναι ο σαρκασμός των απελπισμένων. Απλώς η Δημουλά βρίσκεται σε ένα μεταίχμιο μιας αλλαγής εποχής όπου η ποίηση ήταν πατριαρχική, γραμμική, υμνογραφική, θεολογική και συχνά έκφυλα συναισθηματική. Οι γυναίκες την μετακινούν σε μια ήρεμη λογική, κυκλική, διαισθητική, αυτοαναφορική, σαρκαστική. Οι γυναίκες τον τελευταίο ένα αιώνα γράφουν παράδοση και ιστορία. Προσωπικά βέβαια το μεγάλο μου ενδιαφέρον είναι η ποίηση της Γώγου, που έγραψε γενναία καίγοντας πραγματικά τον εαυτό της, αντιστεκόμενη στη φιλολογική και αστική καλαισθησία και τον ακαδημαισμό. Σε μια συνεπή ζωή και γραφή. Αλλά αυτό είναι μια ολότελα άλλη ιστορία. 

Marina Rodia 

Ωραίο το σχόλιο, σαν διατριβή! αλλά: εμένα η Δημουλά με θυμώνει, επειδή ουσιαστικά (προσπαθεί να) δικαιολογεί με φιοριτούρες την ηττοπάθειά της, την παράδοσή της στη βία και την ταπείνωση από το "πρώτο" φύλο. Με τον τρόπο αυτόν, σέρνει μαζί της και άλλους, δυστυχώς. Μπορεί να ήταν μαζόχα εκ γενετής, ή να... ασπάστηκε(!) το μαζοχισμό, αλλά αυτό δεν δικαιολογεί κανένα θαυμασμό για ένα "έργο" που εκφράζει ποταπά "συναισθήματα", εκτός αν θέλει κάποιος να "συμπάσχει" αενάως με ένα θύμα κατά βούληση, ένα θύμα εξιδανικευμένο. κλπ κλπ 🙂 

Στ. Χατζ. 

Ναι συμφωνώ σε αυτά που γράφεις και μόνο γιατί βάζεις τον αναγνώστη να ξανασκεφτεί πάνω σε κάτι δεδομένο. Μη σου πω ότι κλίνω προς τη δική σου μεριά και μόνο για την αιχμηρή πρωτοτυπία της. Ονειρεύομαι να γράφαμε μια κριτική σε δύο μέρη στο πρώτο να βρίζαμε τη Δημουλά και στο δεύτερο να την εκθειάζαμε. Θα τους τρελάνουμε όλους. Θα έμενε μνημειώδης χαχα!

1.015 φιλοσοφική φάρσα

πριν καμμια 25ριά χρονάκια περίπου, δυο αποφοιτοι της Φιλοσοφικής Αθηνών αποφάσισαν να στησουν μια φάρσα: συνέγραψαν μια ποιητικη συλλογή κανοντας κοπτικη ραπτικη σε ποιηματα γνωστων μεγαλων ποιητών και, αφού ανακάτεψαν καλά καλά στίχους και ποιητές, υπεβαλλαν το κατασκεύασμα στην Επιτροπη κρατικων βραβειων ποίησης (ή όπως λέγεται τεσπα, περάσαν και χρονια και δεν θυμαμαι ακριβως τιτλους). Η Επιτροπη αποφασισε ομοφωνα για τη βράβευση του έργου, αλλά υπήρξε ενα προβληματακι: δεν δεχοταν δυο ονοματα, δλδ δεν δεχοταν συνδημιουργους ποιητες, οπότε έπρεπε να αποφασισουν οι φερέλπιδες νεοι ποιος θα ηταν επικεφαλης ώστε να παρει το βραβειο! Επειδή τα παιδιά ήταν έντιμοι χαρακτήρες, που λένε, σκέφτηκαν ότι είχαν πετυχει το στοχο τους, το ξεφτίλισμα των κριτών δλδ, και αποκάλυψαν το κόλπο, αφού εξασφάλισαν βεβαια να μείνει το πράγμα σε στενά ορια, να μην ασκηθει καποια δίωξη δηλαδή ούτε να δοθεί δημοσιότητα στο θέμα. Πώς το ξέρω; σιγά που θα το αποκαλύψω!!

835. οξυγονοκολλητής

ο οξυγονοκολλητής είναι επάγγελμα ιερό ή τουλάχιστον έτσι αντιμετωπίζεται από τους άλλους εργατοτεχνίτες στο εργοτάξιο, μια και δουλεύει μόνος, σε απόλυτη ησυχία, συγκεντρωμένος στα εργαλεία του που πετούν φωτιά, με τη μάσκα στο πρόσωπο, σαν εξωγήινος και σαν φάντασμα από άλλους κόσμους, κι έτσι παραμένει και εκτός εργασίας, όταν σχολάει μένει μακριά από παρέες και κουβέντες, τσιτωμένος και χαλαρός συνάμα με πλήρη αίσθηση της ευθύνης που τού φορτώνει η δουλειά αυτή και για την οποία μόνο σεβασμό προσελκύει στο πρόσωπό του: ο οξυγονοκολλητής είναι ένας άγιος, ένας απόμακρος ασκητής, ένας θαυματοποιός που δεν μπορεί να κάνει λάθος επειδή η παραμικρή αστοχία θα έχει ανυπολόγιστες συνέπειες που (ίσως, επειδή δεν έχει τύχει να πετύχω αστοχία ίσαμε τώρα) τίποτα δεν τις διορθώνει. Ερχεται στο εργοτάξιο, κάνει τη δουλειά του και φεύγει και κανείς δεν τολμά να τον ενοχλήσει αποσπώντας τον από ΤΟ έργο, γιατί καθένας γνωρίζει τη σημασία αυτής της εργασίας που θέλει συγκεντρωμένον ολόκληρο τον άνθρωπο που την ασκεί. Ο οξυγονοκολλητής είναι το ανάλογο του ποιητή, με μόνη διαφορά την (πολύ) υψηλότερη αμοιβή και την (συνήθως) μικρότερη διάρκεια ζωής, μια και ζει διαρκώς υπό πίεση και τρομερή ένταση.