804. περί Αντιγόνης

η δική μου γνώμη περί Αντιγόνης: Ηταν (ο ρόλος, έστω) μια ηρωϊδα πραγματική επειδή ακριβώς μπόρεσε (=είχε τη δύναμη) να θυσιάσει όλα τα ωραία και ηδονικά (νιότη, έρωτας, αγαπημένος Αίμονας, κλπ) για χάρη του δίκαιου (όπως τον αντιλαμβανόταν και μαζί με αυτήν πολλοί άλλοι ακόμα!) αγώνα της για την επικράτηση/διαιώνιση της Ανθρωπιάς! με δυο λόγια, συμπυκνώνω: Η Αντιγόνη είναι το τελευταίο μετερίζι της Μητριαρχικής κοινωνίας. Δυστυχώς, μετά από Εκείνην, το παιχνίδι χάθηκε... και επικρατήσαν οι Κρέοντες με τους Γραπτούς Νόμους τους, τον ανταγωνισμό, τον πόλεμο,κλπ κλπ, με τη σημερινή πρόοδο: τις Αγορές!

803. ο πρώτος καλλιτέχνης

πάντως, εδώ που τα λέμε, ο πρώτος καλλιτέχνης ήταν αυτός που έφτιαξε τον κόσμο μας, ένα έργο τέχνης διαρκώς εξελισσόμενο με απρόβλεπτες συνέπειες για τον εαυτό του, αυτοκαταστρεφόμενο και αναγενόμενο ταυτοχρόνως, όπου μέσα του υπάρχουν διάφορα στοιχεία και στοιχειά, στοιχειωμένο αλλά ζωντανό, υγρό, διαφανές, σκοτεινό, σκληρό, αέρινο, φαντασμαγορικό, υπερπαραγωγή δηλαδή

802. «χωρίς χαρτιά»

Δεν ξέρω ποιος επινόησε τη διατύπωση «χωρίς χαρτιά» και πώς εδραιώθηκε σταδιακά, ώστε να νομιμοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, η τρομακτική έκφραση «χωρίς χαρτιά». Όταν μιλάμε για κάποιον άνθρωπο «χωρίς χαρτιά», υποθέτουμε ότι κάτι του λείπει. Αυτός είναι «χωρίς». Αυτή είναι «χωρίς». Τι του λείπει, τι της λείπει, ακριβώς; Να πω την αλήθεια, για να πάρω το περίφημο «χαρτί» δεν τό 'σκασα στα 15 μου από το σπίτι, να πα να γίνω μούτσος στα καράβια!

801. "άνθρωποι του πνεύματος"

σκεφτηκα ακόμα ότι αυτοί που χρίζονται με κάποιο τρόπο "άνθρωποι του πνεύματος"... από τους μέντορές τους μάλλον που κερδίζουν μπικικίνια ζεστά ή/και από την Πολιτεία που κερδίζει κι αυτή γιατί βουλώνει μερικά στόματα «βλέπετε, έχωμεν ανθρώπους του πνεύματος και ημείς» λέγοντας... Αυτοί που χρίζονται λοιπόν με όποιο τρόπο ΑτΠ (άνθρωποι του πνεύματος) τον παίρνουν ψηλά τον αμανέ και θέλουν σώνει και καλά να τους ακούμε -όταν καμμιά φορά ανοίξουν το στόμα τους, γιατί συνήθως τό'χουνε κλειστό επειδή "όταν τρώμε δεν μιλάμε" που μας λέγανε οι γιαγιάδες παλιά... Επιβάλλουν μάλλον να ακούγονται και τα ΜΜΕ της συμφοράς ανακοινώνουν π.χ. «την τάδε ώρα θα μιλήσει ο/η τάδε ΑτΠ και μη τον χάσετε γιατί θα χάσετε» και τέτοια ψυχαναγκαστικά... και στήνεται ο κοσμάκης στο γκαναπέ και ακούει για νά'χει να λέει την επαύριον στη λαϊκή ή αλλού «τον/την άκουσες χθες; καλέ ήταν χάρμα!» ..κι έτσι ξεχαρμανιάζει από τη ψυχοπλακωτική "πραγματικότητα" που έχει μάθει να του σερβίρουν και να τη δέχεται αδιαμαρτύρητα.. και κάνα βραδάκι που δε θα περισσεύει σέντσι ούτε για γιαουρτάκι, ε, ας φάει πραγματικότητα.. τί να πω και τί να γράψω πια.. ό,τι καταλάβατε καταλάβατε.. σάμπως και'γώ τι καταλαβαίνω που (εξακολουθώ να) γράφω;

800. Υβέτ

μετά τη Δικτατορία γνώρισα την Υβέτ, είχε ξεκινήσει μια καινούργια ζωή πουλώντας όμορφα ρούχα, στην αρχή στο σπίτι της, μετά άνοιξε ένα μαγαζί σε όροφο τέρμα Φιλελλήνων με μια μεγάλη ταμπέλα όπου φιγουράριζε το όνομά της με μεγάλα γράμματα "Yvette" στα γαλλικά. Πηγαίναμε στο μαγαζί, στην αρχή μαζί με τη μάνα μου, να με βοηθάει στην επιλογή ρούχων, αργότερα μοναχή μου, και καθόμουν και πέρα από την ώρα της αγοραπωλησίας και του παζαριού που άρεσε και στις δυο μας, πίναμε καφεδάκι και κουβεντιάζαμε. Καμμιά φορά, πέρναγε και η λίγο πιο ηλικιωμένη κουνιάδα της, καθότανε λιγάκι μαζί μας, έκλαιγε και μετά έφευγε. Είχα δει τον τυπωμένο αριθμό στον αριστερό της πήχυ, αλλά δεν ρώταγα μέχρι να μου πει η ίδια την ιστορία και μια μέρα που μείναμε μόνες μού την είπε, αλλά μέσες άκρες, χωρίς κλάμματα, μοναχά οργή και παγωμένα δάκρυα για τα παιδιά που αγαπούσε αλλά δεν θα μπορούσε ποτέ να αποκτήσει. Μια μέρα μού μίλησε για το Ισραήλ, όπου πήγανε τα ανήψια της και "εσύ δεν θα πας;" τη ρώτησα, μου απάντησε ξερά "όχι, εδώ είναι ο τόπος μου" και δεν ξαναρώτησα γιατί. Τότε, δεν γνώριζα σχεδόν τίποτα, δεν καταλάβαινα πολλά κιόλας, αλλά μετά από χρόνια που κατάλαβα (τρομάρα μου και μένα) ένιωσα την απέχθειά της για κάθε ολοκληρωτικό καθεστώς. Ελαφρύ το χώμα που σε σκεπάζει Υβέτ, θα σε θυμάμαι στοργικά.

799. η Μάρθα

κάποια στιγμή, οι δικοί μου ξεκίνησαν τα φθινοπωρινά ταξίδια για να γνωρίσουν την Ευρώπη με πρώτη στάση Αυστρία, σχεδόν πάντα. Εκεί, σε ένα χωριουδάκι, έμεναν λίγες μέρες στην πανσιόν της Μάρθας, που ήταν μια γυναίκα καλοκάγαθη, με μόνιμη την έκφραση της μεταμέλειας στο πρόσωπό της. Εκανε ό,τι μπορούσε για να απαλύνει το κακό που είχαν κάνει οι συμπατριώτες της στον Πόλεμο.

Μετά από πολλές συζητήσεις και κόντρα συζητήσεις με τον πατέρα μου, απέναντι στον οποίο ένιωθε (και την έδειχνε) τη μεγαλύτερη ενοχή, ήταν αδύνατο να πεισθεί ότι δεν μπορούσε να είχε γίνει τότε κάτι ώστε να αποφευχθεί ο πόλεμος, να είχαν αντισταθεί απέναντι στην εξουσιαστική γοητεία του Χίτλερ και των ναζί. 

Στο ερώτημα"και τι θα μπορούσες να κάνεις Μάρθα; αν αντιστεκοσουν θα βρισκόσουν κι εσύ πίσω απο τα σύρματα" η απάντηση ήταν "έτσι κι αλλιώς, το πλήρωσα, ο Χανς μου σκοτώθηκε στο μέτωπο, αλλά..." Αυτό το "αλλά" ήταν που βασάνιζε τη Μάρθα μέχρι το θάνατό της: πεθανε σχεδόν ταυτόχρονα με τον πατέρα μου, η μάνα μου την πένθησε σαν κοντινό συγγενή και φαντάζομαι τους δυο τους να συνεχίζουν την ατέρμονα συζήτηση μπας και βρεθεί άκρη στο πώς είναι δυνατό να αποφεύγονται οι πόλεμοι με τη δύναμη της μικρής μονάδας που είναι καθένας μας μοναχός του. 

Αυτό για να θυμάμαι τη φρικαλεοτητα του πολέμου και για το ότι ίσως να μη πρόκειται για κατι τι αναπόφευκτο.

798. Μήλα για πετροβόλημα

"θα τα πας πίσω και θα του πεις ότι αυτά τα μήλα είναι για πετροβόλημα" μου είπε η μάνα μου. Δυσανασχέτησα, ντράπηκα που πιάστηκα κορόιδο, αλλά τελικά τα πήγα πίσω τα μήλα και ο μανάβης ήρθε μαζί μου στο σπίτι φέρνοντας ωραία μήλα (που δεν ήταν για πετροβόλημα) ζητώντας συγγνώμη από τη μάνα μου "δεν αναγνώρισα την κορούλα σας" λέγοντας και όλα καλά.

Ολα καλά; αμ' δε! για μένα, ένα 5χρονο κοριτσάκι, ήταν ένα μάθημα αυτή η ιστορία. Ενα μάθημα να προσέχω από πού ψωνίζω κι ένα βασικό μάθημα ότι όλοι όσοι πουλάνε κάτι θέλουν οπωσδήποτε να το πουλήσουν ας είναι και για πέταμα και ψάχνουν το αντίστοιχο κορόιδο να το αγοράσει. 

Επεσα θύμα της ευπιστίας μου κι άλλες φορές, αλλά χωρίς να επιστρέψω τα κοροϊδίστικα: Εκοβα μαχαίρι τον "προμηθευτή", προτιμώντας να κρατάω την ψυχική μου γαλήνη από το να τσακώνομαι με τον πάσα ένα απατεωνίσκο, κινδυνεύοντας να του δώσω κιόλας την ευκαιρία να βγει κι από πάνω. Αυτά με την ευκαιρία ανάλογου προβληματισμού που εξέφρασε η Σοφία. 

Βέβαια, είναι θέμα χαρακτήρα και όρεξης και δεν είμαι καθόλου σίγουρη για την αποτελεσματικότητα της τιμωρίας του σκατάνθρωπου: εκεί βασίζεται άλλωστε η ασυνειδησία του, στο ότι αποκλείεται να δοθεί συνέχεια απο το θύμα της εξαπάτησης, μια και δεν τρέχει κανείς σε δικαστήρια να χανει χρόνο και ηρεμία για να τιμωρησει την "εξυπναδα" του καθενα. 

Φαύλος κύκλος λέμε και αστα να πάνε στα κομμάτια, δεν χαλάμε τη ζαχαρένια μας για ανθρωπόμορφα απολειφάδια. Θα το κλείσει το μαγαζί, έτσι κι αλλιώς.

797. το Μπαρντόν!

Τα παλιά τα χρόνια παίζαμε ένα παιχνίδι στα μικρά διαλείμματα (κυρίως το χειμώνα), ένα παιχνίδι που δεν ήθελε ιδιαιτερη προετοιμασία ή/και σκέψη και ήταν αρκετά θερμαντικό: το "Μπαρντόν"!

Με σταυρωμένα τα χέρια στο στήθος σκουντάγαμε δυνατά όποιον βρισκόταν κοντά λέγοντας τη γαλλική λέξη ελαφρώς παραποιημένη (με ένα βαρύ ΜΠ μπροστά) για να ακούγεται πιο... βαρύγδουπα!

Στο παιχνίδι αυτό δεν υπήρχαν κερδισμένοι και χαμένοι, απλώς τέλειωνε με το χτύπημα του κουδουνιού για να ξαναμπούμε στην τάξη και να συνεχιστεί το μάθημα. Είχαμε αλληλοσκουντηχτεί και αλληλοσυχωρεθεί κι αυτό ήταν όλο, που δεν ήταν ακριβώς όλο μια και συχνά δεν αποδεχόμουν το "Μπαρντόν" του αλλουνού μετά από ένα θανατηφόρο σκούντημα που θα μπορούσε κιόλας να με ρίξει κάτω. Ευτυχώς, διέκρινα εγκαίρως στο βλέμμα του αντιπάλου την πρόθεσή του και απέφευγα την τούμπα, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

796. οι πρώτες νάυλον κάλτσες

 όταν άρχισαν να κυκλοφορούν οι νάυλον κάλτσες με σχετική ευρύτητα, ήταν συσκευασμένες προσεκτικά σε ελκυστικές θήκες με προμετωπίδες τυπωμένα αντίγραφα από πίνακες γνωστών ζωγράφων. Αυτό το αντίγραφο, που περιείχε η θήκη του πρώτου μου ζευγαριού, το κορνιζάρισε η θεία η Μιμίνα, αδελφή του παπού μου, σε μια όμορφη κορνίζα ταιριαστή με τα χρώματά του και το έχω ακόμα. Με συγκινεί, όχι τόσο το αντίγραφο όσο η ευγενική της χειρονομία, να πάρει το τυπωμένο χαρτί, να ψάξει για ταιριαστή κορνίζα, μια χειρονομία απολύτως σύμφωνη με τον υπέροχο χαρακτήρα της, αυτόν που δεν δίσταζε ποτέ να εκφράζει αγάπη προς τα μικρανήψια της με κάθε τρόπο, ακόμα και με μια χουφτίτσα καραμέλες, τις δύσκολες εκείνες εποχές.

795. στιχακια

μια μέρα που ξημέρωνε
κόντεψε να βραδιάσει
γιατί τα μάτια σου τα δυο
την είχανε σκιάσει
_____
ΣΗΜ. ατάκα κιεπιτόπου στις 9 Ιαν 2019 στο f/b

794. παπούδες

η πλάκα είναι ότι ο παπούς μου ο πάμπλουτος βρεθήκαν στα ίδια πάνω-κάτω μέρη συμπολεμιστές στον Α' Π.Π. με τον παπού μου τον κτηνοτρόφο, κάπου κοντά στα Γιαννιτσά, όπως το ανακαλύψανε μια φορά συζητώντας και, αν το ήξερε αυτό εξαρχής, αν η συζήτηση αυτή είχε γίνει στη σωστή ώρα, ίσως να μην έφερνε και τόσες πολλές αντιρρήσεις για το γαμπρό που θα αποχτούσε, αλλά πάλι ίσως η σωστή ώρα να ήταν αυτή ακριβώς που έφερε τη συζήτηση

793. το μακεδονικό ζήτημα

το μακεδονικό ζήτημα ανέκυψε μετά από τότε (το 1948, αν θυμάμαι καλά, που δεν είναι σίγουρο) που ο Τίτο έβαλε τις προϋποθέσεις για τη σημερινή (εδώ και λίγες 10ετίες που σέρνεται) ανακατωσούρα με την ονομασία που έδωσε, εκτρέφοντας παράλληλα τον εθνικισμό των κατοίκων της Γιουγκοσλαβικής αυτής επαρχίας. Ειχα γνωρίσει μια οικογένεια ολόψυχα δοσμένη στην ένωση με την Ελλάδα αυτού του γειτονικού τμήματος, ήδη από το 1962. Η μάνα ήταν γέννημα-θρέμμα μακεδόνισσα από τα Σκόπια και δεν μίλαγε καν ελληνικά (μόνο λίγες λέξεις για απλή συνεννόηση) η περιουσία τους σε γη, κλπ, βρισκόταν γύρω από τα Σκόπια και πηγαιερχόντουσαν με διαβατήριο ελληνικό τα παιδιά για να τη διαφεντεύουν. Σήμερα, έχω χάσει τα ίχνη και δεν ξέρω τι άραγε να σκέφτονται, αν και μπορώ να το υποθέσω. Επίσης, πολλοί άνθρωποι έχουν ελληνική συνείδηση, άσχετα από τη γλώσσα που μιλούν. Αυτό αναφέρεται ήδη από την Πηνελόπη Δέλτα για βόρειους γείτονες.

792. το σκουπιδιάρικο

τα (όχι και τόσο) παλιά χρόνια, πέρναγε το σκουπιδιάρικο και μάζευε σκουπίδια μια φορά τη βδομάδα. Ηταν ένα ανοιχτό φορτηγό, όπου οι νοικοκυρές τρέχαν μόλις το ακούγανε να πλησιάζει και αδειάζαν μέσα τους σκουπιδοτενεκέδες από λαμαρίνα. Τα αποφάγια τα ρίχνανε στο κοτέτσι (ναι, και η γιαγιά μου η κοντέσα είχε κοτέτσι στην ταράτσα του αρχοντικού στο Κολονάκι) και τα χαρτιά του καμπινέ καιγόντουσαν σε λάκκο στην αυλή. Τα περιτυλίγματα και άλλα καθαρά χαρτιά αχρείαστα, μπαίνανε στη σόμπα. Τώρα, τι σκουπίδια περισσεύαν; ε, όλο και κάτι κόκκαλα από τα αποφάγια, υποθέτω, τίποτα ντενεκέδια από κονσέρβες ίσως.. ήμουνα μικρή και δεν θυμάμαι ακριβώς.

Αργότερα, πλουτίσαμε ως χώρα και θέλαμε να το δείχνουμε κιόλας.